Saturday, July 25, 2026

आलोचनाबाट आरम्भ

 आध्यात्म र धर्म 

गोलबद्ध गर्यो - 

जस्तो हामी अक्सर गर्छौं ! 

अन्धकारको डोरी - सर्प 

आवश्यक उज्यालोको जोहो - 

तपमा आश्रित रहनु 

परिश्रम कल्पना बाहिर 

मोहजालको आनन्द 

पसिनामा कसरी नाप्नु 

गन्तव्यमा विविधता देखिन्छ कि – 

वा देखिदैन! हुनसक्छ कि सभ्भावना । 


लासमाथिको अधिपत्य 

रक्त आहालको लागि र्याल 

तमस कर्म 

प्रखरित भइरहन्छ 

बेला - मौका पर्खिन पर्दैन 

अधैर्य भए पुग्छ 

चेतनाको धिपधिपे दियो 

निल्न सक्छ अन्धकार 

यात्रा - आरोह अवरोह 

अवरोध पनि मिसिएको संघर्ष ! 


कित्ता अलग रहन सक्छ 

एक हुन सक्छ 

जब कित्ताको ज्ञात रहन्छ 

अन्यथामा 

स्वयम् जवाफदेही बन्नु प्रभु ! 

रोग र चिन्तन अलग प्रवृत्ति हुन 

जस्तो कार्वन र फलाम

सुन र तामा 

हलुका पारौं - 

हाइड्रोजन र हिलियम 

वा जोडौं - 

जीवको प्राण वायू 

वनस्पतिको खाद्य 

मौनतामा सोच्नु 

जान्दैन 

खित्का छाडेर हाँस्न मान्दैन 

कहिल्यै परावर्तन पनि हुन्छ 

के भन्छ विज्ञान - खै 

शुन्य हाँसेर गम्छ 

सत्यको तृष्णा रोग हो त ? 


वैदिक ऋचा प्रमाणमा उभिन्छ 

'सत्यं वद, धर्म चर' 

सत्य बोल्न र धर्ममा चल्न 

कदम उठाइयोस् 

त्यो धर्म शास्वत होस् 

न थानमा रगतको होली बनोस्

डर र आशाको खेल खेलाउने 

जो उभियोस -  कथित धर्म माथि 

भर्न सकोस आध्यात्मिक चेत 

यहि मेरो अन्तिम स्वास बनोस । 


नित्सेले भने - 

'मान्छेले आफूलाई पार गर्नुपर्छ'

प्रयत्न जारी छ - 

अहँकारका धुजा धुजा बनाएर 

आत्मिक उँचाइ 

जीवान्तर जान्दैन 

कमिला होस वा हात्ती 

सर्प होस कि चिल 

मृग होस कि बाघ 

एक हो - जो शून्य ! 


कन्फ्युसियस मानवताको मार्ग हिँडे 

ए साथी ! सुन 

मानवताको मार्गमा 

कृतज्ञताको फूल रोप्छु 

भष्म गरेर स्वयमलाई ! 

उभ्याउनु छ यि हरफहरुमा - 


बुद्ध - बुद्धत्व र प्रेम 

दुःखको मार्गमा कारण र निवारण 

खोज्दा खोज्दै बाँडन सके 

करुणाका अनेकौं कहानी 

करुणाको उज्यालोबाट 

तिमीलाई धन्यबाद अर्पण गर्छु 

सधैं भरिरहोस हृदय 

करुणाको तरलताले 

कहिल्यै सुक्न नपरोस् 

ओठ - तालु 

आवेग र क्रोधका लाप्काहरुले 

प्रभु करुणा बर्सिरहोस 

अनन्त अनन्तसम्म ! 


म भौतिक - कारण नरहुँ 

आत्मिक ज्ञात फेलियोस्

हरेक हाँसोमा प्रथना मिसियोस् 

शान्तिको स्वासले भरियोस 

यो - सानो ! छाती 

सत्य साक्षत्कारहोस् 

सत्य सर्व एकनास 

सापेक्ष भन्दा टाढा 

चलिराखुन पैतलाहरु ।


उसले भनोस - 

म मनोरोगी हैन 

चिच्याएर भनोस 

सर्व थर्कमान हुने गरी 

एक यात्रु हुँ 

यात्रामा छु 

गन्तव्य एकै कसरी बनाउछौ- 

त्यो यात्रा 

ग्रहण लिप्त नजरबाट कोसौं टाढा 

सत्य - करुणा - मानवता 

यात्रा - आत्म उत्कर्षको । 

जाँगर

 जाँगर छैन 

पढन पर्छ भन्छौ 

कसरी जाग्नु ? 

केहि हाइकु




ज्यूनुको अर्थ 

केलाउनु भयो त ?

म किन जन्मेँ !



सफलता रे

कर्मको फल बन्छ 

तिमी कहिले ? 

लौ चिमोठ त 

पत्ता लगाउनु छ 

ज्यूदै कि मृत !



फर्मान खै त 

हाजिर भए रैती 

विजयी भाव ।




वैंस फूलोस 

साँच्चै कामना गरौं 

कोहि जन्मियो ।


जिम्मेवारी छ 

निभाउनु भूमिका 

कर्तव्य हो नि । 


त्यो झ्यालबाट 

हिमाल देख्ने चाह

निस्तेज भयो ।  

 

खेदेर हेर 

                प्रतिविम्ब स्वयम 

                 प्रकृति एक ! 



 

आलोचनाबाट आरम्भ

 आध्यात्म र धर्म  गोलबद्ध गर्यो -  जस्तो हामी अक्सर गर्छौं !  अन्धकारको डोरी - सर्प  आवश्यक उज्यालोको जोहो -  तपमा आश्रित रहनु  परिश्रम कल्प...