किसान

 यता 

वर्षा लागेर 

बारी सिंचनमा लागेको 

भोक मेटाउन 

बाली पाकुन्जेल कुर्नु छ । 

उता 

उसलाई 

बाली के हो थाह छैन 

बाली पाक्नु नपाक्नुको 

सरोकार भएन 

उसले घुस मात्र खान्छ । 

प्रभु !

 जताततै सर्वत्र छौ सबै सुन्ने देख्ने 

समाउने नि तिमी प्रभु , पाउ मैले टेक्ने ।।

म त एउटा कणमात्र हो तिम्रो सिङ्गो रुपको 

स्वास तिमी गास तिमी घाम पानीलाई छेक्ने ।।

किरिङ मिरिङ जिन्दगीका नसुल्झिने रेखा 

मेटाउन नि बेर न लाउने तिमी नै हौ लेख्ने ।।

अज्ञानी छु, होस भएन परिराछु थला 

पिडा पनि स्वय,  प्रभु चोटहरुलाई सेक्ने ।।

विकास

ए दाइ !

तिम्रो योजनाको रोडमा 

तिम्रो एक्लो सवारी चल्दा 

तिमीले गजब ठानौला 

हामी दिनहुँ 

भिँडमा हिडिरहदा 

हरेक पल्ट 

खाल्डामा जाकिन्छौं । 

म एक्लै छु ?

 एक डाडु मात्तै हालेइ बा ! 

आमा पुग्नु अगाडि 

कति डाडु गए होलान 

आमाले पाहाडा नपढे पनि 

चाल पाइन 

अन्तिम डाडुमा भनिन भएन क्या ? 

म कसरी जानु 

कुन डाडु तिम्रो अन्तिम हुनेहो । 

पान्नाउला बाँदर देखाइ देखाइ 

घोगाका सुल्ता 

काटदै फाल्दै 

बाले खोकेर बिर्साइ दिए । 

खोक्नलाई यहाँ को बोलाउनु 

सबै बाँदर देखाउदै हिड्ने समय 

बनाएका छन । 

भाइबहिनीको भाग 

आफ्नामै थापि थापि 

रुवाउदा पनि बाज्याले देख्यानन

पानीमूलाको केरा 

भुइँमा निहुरिदा 

एक एक गरी माटो दलेर 

लिएको 

बा निकै छैक्या 

सोधिरहन्या 

बज्यैले कहाँ देखुन । 

यहाँ बज्यैको संख्या कति छ ? 

किमेर्खाबाट धानको भारी 

बोक्न अप्ठ्यारो भएर 

गल्बाउनो राखी धान झाडेर 

फाल्या पछि 

बा तर्से 

भनिदयाँ 

गल्बाउनो भारी फुक्यो 

बाको भारी फुक्नु मलाई मात्रै हो 

पत्याइदिया । 

म पनि पत्याउने बानी परेर 

यो देश गरिब छ - होला । 

जवान देश दुनिया खान्छ - विदेश जान्छ 

घर गुजरा चलाउला । 

तमिलाई गाडि चाहियो -

गल्बा अफ्ठ्यारा छन । 

विदेशको उपचार - डाँडाकि बौजु 

विदेश नपुगेरै मरिन 

उनको जत्काल 

खड गयो । 

त्यसो नहोउ कै कि पन । 

भत्ता - कति डाडु थपें आमा क्या जानुन् 

विनास - पान्नाउला भयो त । 

भोट - निकै छैक्या बा । 

म बज्यैको जनगणना गर्न्या हुँ ।

स्रोत दुरुपयोग - पडिम्लाका रुखका गल्बा 

निरिह मेरा बा 

आफूलाई हेर्दै 

सबै सहि बसेको छु । 

म मात्रै छु कि ? 

सरस्वती पूजा

 स्कुलले चामलको पिठो मगायो 

पूजामा सेल बनाउन 

देवी रिसाउलिन आमा! 

आ!  हुन दे ! 

देवीकन था नाई क्या ? 

मलुवो घाममा 

रागा सुकाएर 

एक थैलो धुलो बनाइदिईन आमाले 

सिलाएको थैलो 

सरको हातमा थमाउदा 

थाह भएथ्यो कि ? 

नआउनु भन्या भैगयो 

नजाला 

तर देवी ! 

ति क्या हरन्नी ? 

मेरी आमालाई केहि हुने हो कि 

गाईखर्क दुगुर्दा 

खबर पुगेथ्यो 

त्यसलाई पनि ल्याइ आउनु 

चामल भनेर देवीलाई ढाँटने ? 

म टाउको निहुराएर बसेँ 

अर्को साल पनि उस्तै 

आमाले बाध्यता टार्नु भएको हो 

आँशु निलेर 

तर 

म बाध्यता झेलिरहेको छु 

वर्षौं देखि 

यो देश चलाउनेहरु मेरो आमा जस्तै छन ? 

काइँली बौजु म तमि जसै भैगयाँ

 एक दिन काइँला दाइको चिठि आयो 

कपडामा चिचिलो च्यापेर 

एकाबिहानै आइपुगिन काँइली बौजु

आमाले ब्युझाएपछि 

लओ गोसि यो पढ्ढाइनौक्या 

आमा पानी डोकोमा हुल्न लाग्दा 

मैले बाचन गरेथेँ 

काइँलाको चिठि 

काइँलीका लागि 

बिना ज्यालामा । 

जतन गरेइ बालबच्चाको घर नगरेई बाँजो 

खर्चपानी पुग्याइहोला क्यै नमानेई खाँचो ।

मुसुक्क मुस्काएर बाटो लागिन । 

एक दिन छकाल्यै किन हो त 

आमाको डाकोले म ब्युझिए

दोस्रो पात्र काइँली बौजु 

 बजार को आउन्याहो 

गोसी नुन ल्याईदिया 

भारु २० हातमा राखेर बाटो लागिन । 

एकदिन आमाको इन्कारले बाटोमा बार लागेन 

ठूलो छैनइ 

गाडका छालै छाल जाएइ 

मैले अनुसरण गरे 

अगाडि लागेकाको 

जता उनले टेके त्यतै टेकेर 

ठूलो भिँडमा बिलाएँ ।

कोहि माइकमा बोल्दै थियो 

एकाएक बन्दुक उठ्यो 

सबै भागाभाग भए ।

काइँली बौजुको याद 

तार पुगेर 

मास्टरसँग 

१ किलो नुन 

चोटकामा गाँठो पारी 

छालै छाल पाइला नाप्दा 

सम्साँझ भयो 

गोसि माठा अरेउ 

१ किलो नुन हेर्दै 

फिर्ता छ कि प्रश्नले 

नभनेरै आँखामा 

आँसुका बाफिला धर्का कोरेर 

केटाकेटी हो हरयो कि खायो 

आमाले हो भनेको । 

काखको चिचिलो 

एक गोठ गाईवस्तु 

एक मइडो बालख 

खान्कि बोकेर 

काइँली बौजु बजार पुगिनन

थैलीमा आँसु बगाइन ।

मैले गाडको पानी सम्झेँ । 

अहिले मेरो पसिनामा 

अरुनै खेल्छ । 

म आँसु बगाउछु 

काइँली बौजु 

म तमि जसै भइगयाँ ।। 

पत्थर पागालेर पिरती

 पत्थर पनि पगाली यहाँ पिरती लगाइन्छ ।

यति भए पछि, तिमीलाई अरु के चाहिन्छ ? 

आउन अनेकौं समस्या, आलोचना, अवरोध 

हटाएर सहजै आफ्नो बाटो आफै बनाइन्छ ।।

जोगाई राख्नु

 

आँखामा आकाश बोकेर बाँचेका छौ जोगाइराख्नु

ज्यूनुको स्वतन्त्र आभास साँचेका छौ जोगाईराख्नु ।।

कुटिलता छैन आँखामा लोभ उन्मुक्त हृदय पूरा

न भय मृत्युको न चाह जीवनको नाचेका छौ जोगाईराख्नु ।।

नकारक नकारण विषय राग मुक्त आह !

स्वच्छन्द प्रकाश फिँजाएर हाँसेका छौ जोगाईराख्नु ।।

मैले त मेरो ईश्वर मेटाएर बाँच्न अभ्यस्त भएँ

मन भरी तन भरी नयन भरी राखेका छौ जोगाईराख्नु ।।

गजल

 

बा

 आफू खिइएर पनि काँध थापि दिने 

प्राण दिएर पनि काँध थापि दिने ।।

बा आकाश हुन  अप्ठ्यारोमा याद आउने 

आँसु पिएर पनि काँध थापि दिने।।

ज्यून सिकेको बाको संघर्षबाट हो 

पूरै रित्तिएर पनि काँध थापि दिने ।। 

देखिन्न होला सहजै, लाग्दैन होला पनि 

हर भार लिएर काँध थापि दिने।।

परिचय

 पत्नीको पति, बाआमाको छाेरा, छोराको बाउ पनि हुँ । 

म आसामी हुँ प्रभुको  र देहको साहु पनि हुँ  ।।

ठाउँले भूमिका दिन्छ, सत्य ‍‌ओकल्दैन केहि 

जे दियो स्विकार गर्छन र म हुँ भन्छन त्यहि ।। 

म यात्री हुँ यात्रामा छु विश्राम सँगै गरौंला कहिँ 

पाइला डगमगाए सम्हाल्नुहाेला साथैमा रहि ।। 

धुलो म यो धरतीको वायुले बाँचिरहेको 

ज्ञात नभएको आयू र उदेश्य व्यर्थै नाचिरहेको ।। 

भारी बोकेर अरुकै पाइलाहरु पछ्याउदै 

आएको छु जनबीच बहलाउदै बहलाउदै ।। 

म के हुँ कसरी बताउनु बोल्छ कागज र स‌ंख्या मात्र 

जानेकै छैन अहिले स्वरुप के बताउँ म यथार्थ  ।। 

नचिनी स्व स्वरुप के हो कसरी बताउँ म 

कता चिमोठौं कहाँ टेको टेकौं, के समाउँ म ।। 

भूमिका म हुँ भने यो त बदली रहन्छ 

सोधौं यो शरिरलाई भने यो वाचाल कसरी बन्छ ।।